Dit artikel verscheen op 31 augustus in De Volkskrant en is geschreven door Jan van Tienen.

Ezekiel helpt de mandjes verplaatsen in de supermarkt. Heeft hij tips om, net als hij, een goede buurtgenoot te zijn?

Jan van Tienen onderzoekt in de rubriek ‘Lopend onderzoek’ allerlei fascinerends in de alledaagse leefomgeving. Zoals het streven om een betere buurtgenoot te zijn. Ezekiel vindt het niet meer dan normaal om te helpen waar hij kan.

Tijdens de zoektocht naar de vraag hoe je een betere buurtgenoot wordt, viel het me op dat er een man is bij de supermarkt in de buurt die zich wat mij betreft echt als een goede buurtgenoot gedraagt. Hij verkoopt de Amsterdamse straatkrant Z!, lacht vriendelijk en af en toe helpt hij met de winkelmandjes.

Dat is een delicaat proces. De man ziet dat de stapel mandjes bij de zelfscankassa’s te hoog is geworden, ziet dat de medewerkers het even druk hebben en haalt dan die stapel mandjes naar de ingang van de hele winkel zodat klanten ze weer kunnen gebruiken. Ik vraag me af hoe en waarom hij het doet, en eigenlijk ook: wie hij dan is. Toen ik ernaar vroeg, stelde hij zich voor als Ezekiel.

Niet meer dan normaal
‘Ik kom veel bekenden tegen als ik de krant verkoop’, zegt Ezekiel. ‘Terugkerende klanten.’ Ik vraag hem of hij zichzelf als goede buurtgenoot ziet en hij vindt dat op zich wel. ‘Ik probeer me altijd vriendelijk te gedragen’, zegt hij. ‘Zo heb ik dat geleerd in Tanzania.’

Vandaar ook dat hij de mandjes graag helpt opruimen als ze zich te hoog opstapelen: ‘Voor mij is het niet meer dan normaal om te helpen als ik dat kan’, zegt Ezekiel. ‘In onze cultuur, in Tanzania, is iedereen aardig.’ Daarin ziet hij wel een contrast met Nederland. ‘Laatst zag ik iemand op de grond liggen bij het Centraal Station, mensen liepen er gewoon omheen.’

Ezekiel ziet sowieso ook een andere kant van Nederland dan ik, want hoewel hij soms bij een vriend kan logeren, slaapt hij ook zeker drie, vier nachten per week op datzelfde station. Hij heeft asiel aangevraagd in Nederland omdat hij naar eigen zeggen niet kan terugkeren naar Tanzania, maar hij is ook uitgeprocedeerd. En het spijt me, maar het voelde onbeleefd om te vragen waarom hij niet terug kan, dus dat deed ik niet.

Tips
Ik denk aan hoe vriendelijk hij lacht, hoe behoedzaam en tactvol hij helpt de mandjes terug te zetten en besef opnieuw dat je zelden écht weet wat er in iemands leven speelt. Een vast adres vinden, werk vinden – het zijn lastige opgaven als je geen verblijfsvergunning hebt, maar kennelijk ook niet terug kunt naar je eigen land.

‘Heb je, euh, heb je tips om een betere buurtgenoot te zijn?’, vraag ik, en hij zegt dat je vriendelijk moet zijn. Ik knik een beetje deuzig, weet niet goed wat te zeggen. Ik vraag wat zijn plannen zijn. Dat weet hij niet precies. Zijn immigratieadvocaat reageert niet meer, zegt hij. Ik zeg dat ik zal proberen een redelijke buurtgenoot voor hem te zijn en de krantenlezer zal vragen of iemand misschien een tip heeft voor hem. Bij dezen.